financeФинансы: теория и практика/Finance: Theory and PracticeFinance: Theory and Practice2587-56712587-7089Financial University under The Government of Russian Federation10.26794/2587-5671-2023-27-2-28-37finance-2075Research ArticleИНВЕСТИЦИОННАЯ ПОЛИТИКАINVESTMENT POlICYВзаимосвязь между экономическим ростом и расходами на исследования и разработки в Азербайджане, Казахстане и КыргызстанеExamination of the Relationship Between Economic Growth and Research and Development Expenditures in Azerbaijan, Kazakhstan and Kyrgyzstanhttps://orcid.org/0000-0001-7817-6485ГусейнлиН.HuseynliN.

Нигяр Гусейнли - PhD в сфере финансов, преподаватель, кафедра делового администрирования

Баку

Nigar Huseynli - PhD in Finance, Lecturer, Department of Business Administration

Baku

nigar.f.huseynli@gmail.comАзербайджанский государственный экономический университет (UNEC)АзербайджанAzerbaijan State University of Economic (UNEC)Azerbaijan2023290420232722837Copyright © Гусейнли Н., 20232023Гусейнли Н.Huseynli N.Данная работа распространяется под лицензией Creative Commons Attribution 4.0.This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 License.https://financetp.fa.ru/jour/article/view/2075

Статья посвящена актуальной проблематике, связанной с влиянием инвестиций в научно-исследовательские и опытно-конструкторские работы (НИОКР) на ускорение экономического роста на примере Азербайджана, Казахстана и Кыргызстана. Все три страны нуждаются в модернизации и диверсификации своей экономики, особенно в условиях нестабильной конъюнктуры на мировых топливно-сырьевых рынках и тренда на декарбонизацию мировой экономики. Взаимосвязь между экономическим ростом и расходами на НИОКР изучалась с помощью эконометрического анализа (тест Грэнджера), что повышает точность и достоверность полученных результатов. Взаимосвязь между НИОКР и экономическим ростом рассмотрена с использованием годовых данных ВВП соответствующих стран и отношения расходов на НИОКР к ВВП за период 2005–2018 гг. Данные проанализированы с использованием статистического пакета EViews. Установлено, что рост ВВП в Кыргызстане является причиной увеличения расходов на исследования и разработки. В то же время причинно-следственная связь не была обнаружена в Азербайджане и Казахстане. Согласно результатам корреляционного анализа установлена очень высокая положительная корреляция (0,92) между данными роста, приведенными в Азербайджане, и расходами на исследования и разработки. Однако в Кыргызстане (–0,69) и Казахстане (–0,33), наоборот, наблюдается умеренная связь в отрицательном направлении. Сделан вывод, что одним из способов увеличения экономического роста в долгосрочной перспективе являются инвестиции в НИОКР. Результаты исследования могут быть использованы официальными учреждениями экономического профиля рассматриваемых стран и в реальном секторе экономики.

The article is devoted to topical issues related to the impact of investment in research and development (R&D) on the acceleration of economic growth on the example of Azerbaijan, Kazakhstan, and Kyrgyzstan. All three countries need to modernize and diversify their economies, especially in the context of unstable conditions in the world fuel and raw materials markets and the trend towards decarbonization of the world economy. The relationship between economic growth and R&D expenditures was studied through econometric analysis (Granger test), which increases the accuracy and reliability of the results. The relationship between R&D and economic growth is examined using the annual GDP data of the respective countries and the ratio of R&D expenditures to GDP for the period 2005–2018. The data were analysed using EViews statistical package. It was found that GDP growth in Kyrgyzstan is the reason for cost increases on research and development. At the same time, a causal relationship was not found in Azerbaijan or Kazakhstan. According to the results of the correlation analysis, there is a very high positive correlation (0.92) between the growth data given in Azerbaijan and R&D expenditures. However, in Kyrgyzstan (–0.69) and Kazakhstan (–0.33), on the contrary, there is a moderate relationship in the negative direction. It is concluded that one of the ways to increase economic growth in the long term is to investment in R&D. The results of the research can be used by official institutions to assess the economic profiles of the countries under consideration and in the real sector of the economy.

экономический ростисследования и разработки (НИОКР)инвестициитест ГрейнджераАзербайджанКазахстанКыргызстанeconomic growthresearch and development (R&D)investmentsGranger testAzerbaijanKazakhstanKyrgyzstanReferencesCoccia M. Public and private R&D investments as complementary inputs for productivity growth. International Journal of Technology, Policy and Management. 2010;10(1–2):73–91. DOI: 10.1504/IJTPM.2010.032855Coccia M. Public and private R&D investments as complementary inputs for productivity growth. International Journal of Technology, Policy and Management. 2010;10(1–2):73–91. DOI: 10.1504/IJTPM.2010.032855Mercan B., Göktaş D., Gömleksiz M. AR-GE faaliyetleri ve girişimcilerin inovasyon üzerindeki etkileri: Patent verileri üzerinde bir uygulama. Paradoks: Ekonomi, Sosyoloji ve Politika Dergisi. 2011;7(2):27–44. URL: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/610068Mercan B., Göktaş D., Gömleksiz M. AR-GE faaliyetleri ve girişimcilerin inovasyon üzerindeki etkileri: Patent verileri üzerinde bir uygulama. Paradoks: Ekonomi, Sosyoloji ve Politika Dergisi. 2011;7(2):27–44. URL: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/610068Sokolov-Mladenović S., Cvetanović S., Mladenović I. R&D expenditure and economic growth: EU 28 evidence for the period 2002–2012. Economic Research-Ekonomska Istraživanja. 2016;29(1):1005–1020. DOI: 10.1080/1331677X.2016.1211948Sokolov-Mladenović S., Cvetanović S., Mladenović I. R&D expenditure and economic growth: EU 28 evidence for the period 2002–2012. Economic Research-Ekonomska Istraživanja. 2016;29(1):1005–1020. DOI: 10.1080/1331677X.2016.1211948Ulybyshev D. N., Kenzhebekov N. D. Options and mechanisms for development of Kazakhstan’s innovative business within the framework of the Eurasian Economic Union. Ekonomika Tsentral’noi Azii = Journal of Central Asia Economy. 2017;1(3):145–154. (In Russ.). DOI: 10.18334/asia.1.3.38490Ulybyshev D. N., Kenzhebekov N. D. Options and mechanisms for development of Kazakhstan’s innovative business within the framework of the Eurasian Economic Union. Ekonomika Tsentral’noi Azii = Journal of Central Asia Economy. 2017;1(3):145–154. (In Russ.). DOI: 10.18334/asia.1.3.38490Niyazi A. Sh. Russia and Central Asia: Environmental problems of integration. Tsentral’naya Evraziya = Central Eurasian Studies. 2018;(1):148–174. (In Russ.).Niyazi A. Sh. Russia and Central Asia: Environmental problems of integration. Tsentral’naya Evraziya = Central Eurasian Studies. 2018;(1):148–174. (In Russ.).Turaeva M. O. General and special in the economic development of the countries of the Central Asian region. Regional’naya ekonomika: teoriya i praktika = Regional Economics: Theory and Practice. 2011;(34):58–67. (In Russ.).Turaeva M. O. General and special in the economic development of the countries of the Central Asian region. Regional’naya ekonomika: teoriya i praktika = Regional Economics: Theory and Practice. 2011;(34):58–67. (In Russ.).Turayeva M. O. Economic policy institutions in Central Asian countries: From general to specific. Vestnik Rossiiskogo ekonomicheskogo universiteta imeni G. V. Plekhanova = Vestnik of the Plekhanov Russian University of Economics. 2011;(5):126–133. (In Russ.).Turayeva M. O. Economic policy institutions in Central Asian countries: From general to specific. Vestnik Rossiiskogo ekonomicheskogo universiteta imeni G. V. Plekhanova = Vestnik of the Plekhanov Russian University of Economics. 2011;(5):126–133. (In Russ.).Alizada T. Analysis of research and development (R&D) expenditures as a share of GDP during 1998–2015 in Azerbaijan. Economic and social development: Book of proceedings. Varazdin: Varazdin Development and Entrepreneurship Agency; 2019:30–41.Alizada T. Analysis of research and development (R&D) expenditures as a share of GDP during 1998–2015 in Azerbaijan. Economic and social development: Book of proceedings. Varazdin: Varazdin Development and Entrepreneurship Agency; 2019:30–41.Ismayilov A., Kasumov A., Ahmadova E. The impact of R&D indicators on the economic growth of Azerbaijan. Economic and social development: Book of proceedings. Varazdin: Varazdin Development and Entrepreneurship Agency; 2021:1079–1087.Ismayilov A., Kasumov A., Ahmadova E. The impact of R&D indicators on the economic growth of Azerbaijan. Economic and social development: Book of proceedings. Varazdin: Varazdin Development and Entrepreneurship Agency; 2021:1079–1087.Ünal T., Seçilmiş N. Ar-Ge göstergeleri açısından Türkiye ve gelişmiş ülkelerle kıyaslaması. İşletme Ve İktisat Çalışmaları Dergisi. 2013;1(1):12–25. URL: https://www.acarindex.com/dosyalar/makale/acarindex-1423904911.pdfÜnal T., Seçilmiş N. Ar-Ge göstergeleri açısından Türkiye ve gelişmiş ülkelerle kıyaslaması. İşletme Ve İktisat Çalışmaları Dergisi. 2013;1(1):12–25. URL: https://www.acarindex.com/dosyalar/makale/acarindex-1423904911.pdfTaban S. İktisadi Büyüme: Kavram ve Modeller. 1st ed. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık; 2008. 195 p.Taban S. İktisadi Büyüme: Kavram ve Modeller. 1st ed. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık; 2008. 195 p.Kar M., Taban S. İktisadi Gelişmenin Temel Dinamikleri ve Kaynakları. In: Kar M., Taban S., eds. İktisadi Kalkınmada Sosyal, Kültürel ve Siyasal Faktörlerin Rolü. İstanbul: Ekin Yayınevi; 2005:7–51.Kar M., Taban S. İktisadi Gelişmenin Temel Dinamikleri ve Kaynakları. In: Kar M., Taban S., eds. İktisadi Kalkınmada Sosyal, Kültürel ve Siyasal Faktörlerin Rolü. İstanbul: Ekin Yayınevi; 2005:7–51.Acar Y. İktisadi Büyüme ve Büyüme Modelleri. 4th ed. Bursa: Vipaş Yayınları; 2002. 172 p.Acar Y. İktisadi Büyüme ve Büyüme Modelleri. 4th ed. Bursa: Vipaş Yayınları; 2002. 172 p.Frascati Kılavuzu 2002. Bilimsel ve Teknolojik Faaliyetlerin Ölçümü. Araştırma ve Deneysel Geliştirme Taramaları İçin Önerilen Standart Uygulama. Paris: OECD; 2002. 257 p. URL: https://www.tubitak.gov.tr/tubitak_content_files/BTYPD/kilavuzlar/frascati_tr.pdfFrascati Kılavuzu 2002. Bilimsel ve Teknolojik Faaliyetlerin Ölçümü. Araştırma ve Deneysel Geliştirme Taramaları İçin Önerilen Standart Uygulama. Paris: OECD; 2002. 257 p. URL: https://www.tubitak.gov.tr/tubitak_content_files/BTYPD/kilavuzlar/frascati_tr.pdfKrugman P., Wells R. Makroiktisat. 2nd ed. Transl. from Eng. Ankara: Palme Yayıncılık; 2011. 587 p.Krugman P., Wells R. Makroiktisat. 2nd ed. Transl. from Eng. Ankara: Palme Yayıncılık; 2011. 587 p.Korkmaz S. Türkiye’de Ar-ge Yatırımları ve Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişkinin VAR Modeli ile Analizi. Journal of Yaşar University. 2010;20(5):3320–3330. URL: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/179292Korkmaz S. Türkiye’de Ar-ge Yatırımları ve Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişkinin VAR Modeli ile Analizi. Journal of Yaşar University. 2010;20(5):3320–3330. URL: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/179292Ertürk M. İşletme Biliminin Temel İlkeleri. İstanbul: Beta Yayınları; 2000. 596 p.Ertürk M. İşletme Biliminin Temel İlkeleri. İstanbul: Beta Yayınları; 2000. 596 p.Kocamış T. U., Güngör A. Türkiye’de Ar-Ge Harcamaları ve Teknoloji Sektöründe Ar-Ge Giderlerinin Karlılık Üzerine Etkisi: Borsa İstanbul Uygulaması. Maliye Dergisi. 2014;(166):127–138. URL: https://ms.hmb.gov.tr/uploads/2019/09/166–08.pdfKocamış T. U., Güngör A. Türkiye’de Ar-Ge Harcamaları ve Teknoloji Sektöründe Ar-Ge Giderlerinin Karlılık Üzerine Etkisi: Borsa İstanbul Uygulaması. Maliye Dergisi. 2014;(166):127–138. URL: https://ms.hmb.gov.tr/uploads/2019/09/166–08.pdfGüzel S. Ar-Ge Harcamaları ve Vergi Teşvikleri: Belirli Ülkeler Karşısında Türkiye’nin Durumu. Eskişehir Osman Gazi Üniversitesi İİBF Dergisi. 2009;4(2):29–48.Güzel S. Ar-Ge Harcamaları ve Vergi Teşvikleri: Belirli Ülkeler Karşısında Türkiye’nin Durumu. Eskişehir Osman Gazi Üniversitesi İİBF Dergisi. 2009;4(2):29–48.Klette T. J., Møen J. R&D investment responses to R&D subsidies: A theoretical analysis and a microeconometric study. NHH Department of Finance and Management Science Discussion Paper. 2011;(15). URL: https://openaccess.nhh.no/nhh-xmlui/bitstream/handle/11250/164177/dpfor2011–15.pdf?sequence=1Klette T. J., Møen J. R&D investment responses to R&D subsidies: A theoretical analysis and a microeconometric study. NHH Department of Finance and Management Science Discussion Paper. 2011;(15). URL: https://openaccess.nhh.no/nhh-xmlui/bitstream/handle/11250/164177/dpfor2011–15.pdf?sequence=1Karakaş M., Adak M. Türkiye’de Ar-Ge, patent ve ekonomik büyüme ilişkisi (1970–2012). Yalova Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2015;5(9):127–145. DOI: 10.17828/yalovasosbil.234209Karakaş M., Adak M. Türkiye’de Ar-Ge, patent ve ekonomik büyüme ilişkisi (1970–2012). Yalova Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2015;5(9):127–145. DOI: 10.17828/yalovasosbil.234209Genç M. C., Atasoy Y. Ar&Ge Harcamaları ve Ekonomik Büyüme Ilişkisi: Panel Veri Analizi. Bilgi Ekonomisi ve Yönetimi Dergisi. 2010;5(2):27–34. URL: http://www.beykon.org/dergi/2010/FALL/M.Genc.pdfGenç M. C., Atasoy Y. Ar&Ge Harcamaları ve Ekonomik Büyüme Ilişkisi: Panel Veri Analizi. Bilgi Ekonomisi ve Yönetimi Dergisi. 2010;5(2):27–34. URL: http://www.beykon.org/dergi/2010/FALL/M.Genc.pdfAkın H. B. Yeni Ekonomi: Strateji, Rekabet, Teknoloji Yönetimi. Konya: Çizgi Kitabevi; 2001. 356 p.Akın H. B. Yeni Ekonomi: Strateji, Rekabet, Teknoloji Yönetimi. Konya: Çizgi Kitabevi; 2001. 356 p.Ghaffar A., Khan W. A. Impact of research and development on firm performance. International Journal of Accounting and Financial Reporting. 2014;4(1):357–367. DOI: 10.5296/ijafr.v4i1.6087Ghaffar A., Khan W. A. Impact of research and development on firm performance. International Journal of Accounting and Financial Reporting. 2014;4(1):357–367. DOI: 10.5296/ijafr.v4i1.6087Freimane R., Bāliņa S. Research and development expenditures and economic growth in the EU: A panel data analysis. Economics and Business. 2016;29(1):5–10. DOI: 10.1515/eb-2016–0016Freimane R., Bāliņa S. Research and development expenditures and economic growth in the EU: A panel data analysis. Economics and Business. 2016;29(1):5–10. DOI: 10.1515/eb-2016–0016Inekwe J. N. The contribution of R&D expenditure to economic growth in developing economies. Social Indicator Research. 2015;124(3):727–745. DOI: 10.1007/s11205–014–0807–3Inekwe J. N. The contribution of R&D expenditure to economic growth in developing economies. Social Indicator Research. 2015;124(3):727–745. DOI: 10.1007/s11205–014–0807–3Erdemli M., Çelik H. Ar-Ge Harcamaları ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: Türkiye ve G7 Ülkeleri için Bir Uygulama. Sosyal Bilimler Dergisi. 2017;7(13):122–137.Erdemli M., Çelik H. Ar-Ge Harcamaları ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: Türkiye ve G7 Ülkeleri için Bir Uygulama. Sosyal Bilimler Dergisi. 2017;7(13):122–137.Sağlam Y., Egeli H. A., Egeli P. Gelişmiş ve Gelişmekte Olan Ülkelerde Ar&Ge Harcmaları ve Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişki: Panel Veri Analizi. Sosyoekonomi. 2017;25(31):149–165. DOI: 10.17233/sosyoekonomi.288873Sağlam Y., Egeli H. A., Egeli P. Gelişmiş ve Gelişmekte Olan Ülkelerde Ar&Ge Harcmaları ve Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişki: Panel Veri Analizi. Sosyoekonomi. 2017;25(31):149–165. DOI: 10.17233/sosyoekonomi.288873Özkan G., Yılmaz H. Ar-Ge Harcamalarının Yüksek Teknoloji Ürün İhracatı ve Kişi Başı Gelir Üzerindeki Etkileri: 12 AB Ülkesi ve Türkiye İçin Uygulama (1996–2015). Bilgi Ekonomisi ve Yönetimi Dergisi. 2017;12(1):1–12. URL: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/364578Özkan G., Yılmaz H. Ar-Ge Harcamalarının Yüksek Teknoloji Ürün İhracatı ve Kişi Başı Gelir Üzerindeki Etkileri: 12 AB Ülkesi ve Türkiye İçin Uygulama (1996–2015). Bilgi Ekonomisi ve Yönetimi Dergisi. 2017;12(1):1–12. URL: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/364578Verbeek M. A guide to modern econometrics. Chichester: John Wiley & Sons Ltd; 2008. 514 p.Verbeek M. A guide to modern econometrics. Chichester: John Wiley & Sons Ltd; 2008. 514 p.Granger C. W.J. Investigating causal relations by econometric models and cross-spectral methods. Econometrica. 1969;37(3):424–438. 10.2307/1912791Granger C. W.J. Investigating causal relations by econometric models and cross-spectral methods. Econometrica. 1969;37(3):424–438. 10.2307/1912791Granger C. W.J. Developments in the study of cointegrated economic variables. Oxford Bulletin of Economics and Statistics. 1986;48(3):213–228. DOI: 10.1111/j.1468–0084.1986.mp48003002.xGranger C. W.J. Developments in the study of cointegrated economic variables. Oxford Bulletin of Economics and Statistics. 1986;48(3):213–228. DOI: 10.1111/j.1468–0084.1986.mp48003002.xHamilton J. D. Time series analysis. Princeton NJ: Princeton University Press; 1994. 820 p.Hamilton J. D. Time series analysis. Princeton NJ: Princeton University Press; 1994. 820 p.Charemza W. W., Deadman D. F. New directions in econometric practice: General to specific modelling, cointegration and vector autoregression. Cheltenham: Edward Elgar Publishing; 1993. 370 p.Charemza W. W., Deadman D. F. New directions in econometric practice: General to specific modelling, cointegration and vector autoregression. Cheltenham: Edward Elgar Publishing; 1993. 370 p.Matthews P. H. Paradise lost and found? The econometric contributions of Clive W. J. Granger and Robert F. Engle. Review of Poltical Economy. 2005;17(1):1–28. DOI: 10.1080/0953825042000313780Matthews P. H. Paradise lost and found? The econometric contributions of Clive W. J. Granger and Robert F. Engle. Review of Poltical Economy. 2005;17(1):1–28. DOI: 10.1080/0953825042000313780Hong J. P. Causal relationship between ICT R&D investment and economic growth in Korea. Technological Forecasting & Social Change. 2017;116:70–75. DOI: 10.1016/j.techfore.2016.11.005Hong J. P. Causal relationship between ICT R&D investment and economic growth in Korea. Technological Forecasting & Social Change. 2017;116:70–75. DOI: 10.1016/j.techfore.2016.11.005Börü M., Çelik D. Türkiye’de Ar-Ge Harcamaları, İnovasyon ve Ekonomik Büyüme İlişkisi. R&S — Research Studies Anatolia Journal. 2019;2(5):196–206. DOI: 10.33723/rs.537587Börü M., Çelik D. Türkiye’de Ar-Ge Harcamaları, İnovasyon ve Ekonomik Büyüme İlişkisi. R&S — Research Studies Anatolia Journal. 2019;2(5):196–206. DOI: 10.33723/rs.537587

The authors declare that there are no conflicts of interest present.